دو هفته پس از آنکه شورای نگهبان جمهوری اسلامی تغییر نظام سیاسی ایران از ریاستی به پارلمانی را خارج از عهده مجلس شورای اسلامی دانست، آیت الله خامنه ای طی سخنانی در کرمانشاه از تعیین نخست وزیر به عنوان رئیس قوه مجریه استقبال کرد.

رهبر جمهوری اسلامی در سخنان امروز خود در کرمانشاه با تمجید از نظام سیاسی فعلی در جمهوری اسلامی که نظامی ریاستی است و رئیس‌جمهور با انتخاب مستقیم مردم برگزیده می‌شود گفته است «اگر روزی در آینده احتمالا دور، احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسئولان قوه مجریه بهتر است هیچ اشکالی در تغییر ساز و کار فعلی وجود ندارد.»

نخستین جرقه

طرح تغییر رئیس جمهور به نخست وزیر برای نخستین بار در سی امین روز شهریور ماه گذشته توسط "حمیدرضا کاتوزیان"نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی مطرح شد.

این نماینده مجلس شورای اسلامی در گفتگو با رسانه ها گفته بود: «اخیرا نظریه‌ای بین صاحب نظران سیاسی مطرح شده است، مبنی بر اینکه کشور ما با توجه به اینکه از نعمت ولایت فقیه و رهبر معظم انقلاب برخوردار است نیازی به وجود رییس جمهور در کشور نیست.»

حمیدرضا کاتوزیان در ادامه خواستار تغییر نظام سیاسی کشور از ریاستی به پارلمانی شده بود و اضافه کرده بود:« کشور می‌تواند به عنوان عالیترین مقام اجرایی نخست وزیر داشته باشد که توسط مجلس انتخاب شود.»

مخالفت شورای نگهبان 

اظهارات آقای کاتوزیان اما به سرعت با واکنش شورای نگهبان روبرو شد و سخنگوی شورای نگهبان در واکنش به طرح موضوع احیای نخست وزیری و جایگزینی آن به جای ریاست جمهوری گفت که چنین کاری نیازمند اصلاح قانون اساسی است و با مصوبه مجلس امکان‌پذیر نیست.

عباسعلی کدخدایی دو هفته پس از اظهارات این نماینده مجلس در پاسخ به سئوال خبرنگاری که در خصوص بررسی طرح جایگزینی نخست وزیری به جای ریاست جمهوری در مجلس پرسیده بود گفت: «گاهی در مجامع علمی صحبت هایی مطرح می شود اما این مورد از مواردی است که نیازمند اصلاح قانون اساسی است، فکر نمی کنم با مصوبه مجلس بتوان اصلاحی در مورد آن انجام داد.»

بن بست مشروعیت

به عقیده برخی از ناظران سیاسی سخنان امروز رهبری درباره تغییر نظام سیاسی کشور را می توان به منزله به بن بست رسیدن حاکمیت فعلی ایران در مواجه با روشها و رویکردهای مردم سالار و دموکراتیک قلمداد کرد.

به عقیده این عده از صاحب نظران، سخنان امروز آیت الله خامنه ای نشانه بارزی از بروز بحران مشروعیت در جمهوری اسلامی و در نتیجه رویگردانی عالی ترین مقام سیاسی کشور از تن دادن به رای و انتخاب مردم است.

سابقه یک رهبر

مرور روابط آیت الله خامنه ای با روسای جمهور منتخب مردم طی ۲۲ سال گذشته نشان می دهد که رهبر جمهوری اسلامی نه تنها با روسای دولت بر آمده از رای مستقیم مردم دچار چالشها و مشکلات جدی بوده است، بلکه با رئیس دولتی که با حمایت و پشتیبانی مستقیم وی و دخالت پیدا و پنهان نهادهای امنیتی و اطلاعاتی به قدرت رسیده نیز دچار افتراق و چالش شده است.

برخی از ناظران سیاسی معتقدند بررسی روابط رهبر جمهوری اسلامی با آیت الله هاشمی رفسنجانی در هشت ساله موسوم به "دوران سازندگی" و مداخله های مستقیم آیت الله خامنه ای در امور دولت در این زمان چالشهای جدی را برای رئیس جمهور وقت به وجود آورد تا جائیکه منجر به کناره گیری برخی از وزیران دولت ششم از جمله سید محمد خاتمی در کسوت وزیر ارشاد شد.

به عقیده آنان پس از روی کار آمدن محمد خاتمی در خرداد ماه سال ۱۳۷۶ و شوک نهادهای قدرت و بویژه بیت رهبری از انتخاب مردم، دخالتها و مقاومتهای نهادهای امنیتی با هدایت مستقیم و غیر مستقیم بیت رهبری منجری به وقوع حوادثی نظیر "قتلهای زنجیره ای"، "کوی دانشگاه"، ترور "سعید حجاریان"، دستگیری گسترده روزنامه نگاران و فعالان سیاسی و اجتماعی، توقیف پی در پی مطبوعات و استعفای برخی از وزرا از کابینه نظیر عطاالله مهاجرانی وزیر ارشاد، تحصن و استعفای دهها نماینده مجلس ششم و ... شد. 

اختلاف با دولت مورد حمایت

انتخاب محمود احمدی نژاد در انتخابات نهمین دوره ریاست جمهوری و ورود غیر مستقیم نهادهای امنیتی و بویژه سپاه پاسداران به انتخابات این دوره، از نگاه برخی از صاحبنظران آغاز مداخله تمام نشدنی دستگاه رهبری بر امور اجرایی کشور به طور تمام و کمال بود.

این مداخله با برگزاری انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری در ایران و تقلبات گسترده و آشکار صورت گرفته در آن که از سوی برخی از کارشناسان تحت عنوان"کودتا" از آن یاد می شود، به رغم هزینه های سنگینی که در نتیجه انتخاب مجدد محمود احمدی نژاد به واسطه کشتار دهها شهروند ایرانی، دستگیری هزاران نفر به جرم اعتراض به نتیجه انتخابات و زندانی کردن عالی ترین مدیران دولتهای گذشته و برخی از نمایندگان مجلس و روزنامه نگاران مشهور و پرنفوذ و فعالین سیاسی، اجتماعی و حتی دانشجویی، در این انتخابات برای رهبر جمهوری اسلامیداشت اما باعث نشد تا منازعات قدرت میان آیت الله خامنه ای و محمود احمدی نژاد گسترده نشود.

امری که با موافقت محمود احمدی نژاد با استعفای وزیر اطلاعات و مخالفت آیت الله خامنه ای و قهر ۱۱ روزه رئیس دولت دهم به اوج خود رسید و تبعات آن همچنان برای دولت احمدی نژاد ادامه دارد.

مسبوق به سابقه

مرور سوابق سیاسی رهبر جمهوری اسلامی نشان می دهد که آیت الله خامنه ای در دورانی که مسئولیت ریاست جمهوری را بر عهده داشت هم با میرحسین موسوی نخست وزیر وقت و هم با امام خمینی رهبر فقید جمهوری اسلامی به دلیل عدم پایبندی وی به قانون و مداخله در امور دولت در سطح بحرانی برقرار بوده است.

امری که به دو بار استعفای میرحسین موسوی آخرین نخست وزیر تاریخ ایران منجر شد.